top

drukuj

2013-08-13 09:30:50

Gmina Inowrocław



   Zachodnia część Kujaw, obejmująca m. in. dzisiejszą gminę wiejską Inowrocław, zamieszkiwana była już na przełomie X i IX stulecia p.n.e. Znaczące piętno wywarła ba niej jednak prehistoryczna epoka neolitu, gdy w połowie V tysiąclecia p.n.e. osiedliła się ludność, prowadząca rozwiniętą działalność hodowlano - uprawową.                                                                                                

   Już w 2 połowie III tysiąclecia p.n.e. Kujawy stały się jednym z największych „tygli" państwotwórczych środkowej Europy, miejscem tworzenia pierwszych spójnych systemów kulturowych.    

   Decydującym czynnikiem skłaniającym ówczesną ludność do zasiedlania rzeczonych obszarów były nie tylko urodzajne gleby, lecz również bogate pokłady soli kamiennej. Należy tu przypomnieć, iż kopalina ta stanowiła wówczas środek płatniczy, umożliwiający nabywanie broni czy narzędzi produkowanych w innych kręgach kulturowych. Zaistniała sytuacja dała początek wymianie handlowej, stymulującej powstawanie późniejszych szlaków handlowych, o zasięgu daleko wykraczającym poza kontynent europejski.

   Za sprawą dwóch niemal strategicznych bogactw czyli soli i urodzajnych gleb, następowało dalsze, intensywne zagospodarowanie Kujaw. Podczas szczytowego okresu rozwoju kultury łużyckiej przełomu VII i VI w. p.n.e. powstawały coraz częściej ludzkie osiedla (odkrycia archeologiczne grobów z amforkami w Jaksicach).

   Ziemia kujawska nie oparła się bynajmniej przemożnym wpływom celtyckim, bardzo pozytywnie skutkującym dla jej rozwoju, głównie gospodarczego. Rozkwitał zatem handel solą, bursztynem, rozpoczęto wytopy szkła, powstawały pierwsze miejsca kultu religijnego.

   Na terenie obejmującym dzisiejsze Krusze: Duchowną, Podlotową i Zamkową), Celtowie założyli faktorię handlową, ponadto zainicjowali „szlak bursztynowy", łączący wybrzeża Morza Bałtyckiego ze Śródziemnomorskim. Inny trakt pomógł urzeczywistnić stałe powiązania handlowe relacji Wielkopolska - Kijów.  

   Zdecydowanie najbardziej intensywny czasokres kontaktów gospodarczych z Forum Romanum przypada na 1 połowę I w. n.e., kiedy gruntownej rozbudowie uległa niegdysiejsza faktoria Krusza („krusza" oznaczała starodawne nazewnictwo bryłki soli). Wokół niej wyrastały od podstaw nowe osady jak: Łojewo, Latkowo, Sławęcinek, Piotrkowie i Jacewo. Niestety lata pomyślnego rozkwitu przerwały gwałtownie najazdy na Europę stepowych ludów azjatyckich.

   Szczęśliwym zbiegiem okoliczności, poprzez rozrost państwa Goplan, wieki średnie oznaczały dla ludów Kujaw epokę wszechstronnego rozwoju. 

   Ziemie te naznaczone są niestety również śladami walk o zachowanie integralnej przynależności do Polski. Lata niszczycielskich wojen, prócz zwyczajowo przywleczonych chorób epidemicznych (tyfus, cholera), zostawiły po sobie jako osobliwą schedę, nazewnictwo niektórych wsi. Przykładem mogą służyć chociażby Tupadły. Zachowana nazwa przywołuje bowiem pamięć poległych w jej okolicach wiernych żołnierzy króla Polski Jana Kazimierza, którzy walczyli z wojskami niesfornego rokoszanina księcia Jana Lubomirskiego. 

   Podczas zaboru niemieckiego społeczeństwo różnymi metodami aktywnie zabiegało o podtrzymanie tożsamości narodowej i niepodległą Rzeczypospolitą. Czyniło to w parlamencie pruskim, kościołach katolickich, szkołach przy warsztatach pracy. Upragniona wolność nadeszła 6 stycznia 1919 r. dzięki zwycięskiemu Powstaniu Wielkopolskiemu, jedynemu udanemu dla Kujawian zrywowi narodowemu. 

   Historia Kujaw, poniekąd metafizyczna magia, ale też czar miejscowych legend ubogacona pięknem przyrody, urzekała przybywających tu gości.                                                                                                                         

   Mimo upływu ponad 80 lat od śmierci, ciągle najwybitniejszym obywatelem rodem z gminy Inowrocław pozostaje Stanisław Przybyszewski, poeta, pisarz, dramaturg, eseista, publicysta, tłumacz literatury obcej, urodzony 7 maja 1868 r. w Łojewie, syn miejscowego nauczyciela. Krytycy zaliczyli go do panteonu czołowych przedstawicieli nurtu literackiego Młodej Polski. Jesienią 1927 r. literat odwiedził rodzinne strony, aby tu właśnie dokończyć tom wspomnień zatytułowany „Wśród swoich". Niestety zmarł 23 listopada 1927 r. pracując nad rozpoczętym dziełem. Zgodnie z wcześniejszą dyspozycją, doczesne szczątki spoczęły na cmentarzu w Górze (pierwotnie w grobowcu rodzinnym Znanieckich), gdzie dokonał swego żywota, zaś w 1931 r. trafiły do oddzielnego grobowca ufundowanego ze zbiórki składek społeczeństwa, m. in. nauczycieli i pocztowców. Epitafium memoracyjne zawiera sugestywny inskrypcję „Meteor Młodej Polski".     

Informacje o artykule

Autor:
Zredagował(a): Daniel Kościelny
Data powstania: 13.08.2013 09:30
Data ostatniej modyfikacji:
Liczba wyświetleń: 8391

Artykuły archiwalne

Lp. Tytuł Data modyfikacji Zredagował
drukuj

2013-08-13 09:28:49

Urząd Gminy Inowrocław



Gmach, który obecnie jest siedzibą Urzędu Gminy Inowrocław wybudowano ok. roku 1830 dla pruskiego Królewskiego Sądu Ziemiańskiego. W owych czasach budynek był najbardziej okazałą kamienicą w Inowrocławiu. Dwupiętrowy, podpiwniczony, z parterem,  kryty był dachem siodłowym z ceramiki. Zastosowane przez architekta podziały podkreślały klasycystyczny porządek budowli. Kondygnacja piwniczna została zaznaczona niewielkim cokołem, zaś wyższe piętra stylowymi gzymsami. W parterze ulokowano skromnie obramowany portal, zaś na wysokości I piętra znajdował się balkon ponad którym zaplanowano wykusz z zegarem. Wypada nadmienić, że ów zegar był jednym z pierwszych zegarów publicznych na terenie pruskiego Inowrocławia. Monumentalny charakter gmachu podkreślał znajdujący się przed nim plac, który w zamyśle architekta został połączony z budynkiem w harmonijną całość.

Sąd Ziemiański miał swoją siedzibę w gmachu przy ulicy Fryderykowskiej (bo taką nazwę w czasach zaborów nosiła dzisiejsza ulica Królowej Jadwigi) do roku 1904. Wtedy to budynek przeszedł gruntowny remont, a jego nowym właścicielem stała się Gmina Miasto Inowrocław. Taki stan rzeczy utrzymał się do odzyskania, wraz z końcem I wojny światowej w roku 1918, niepodległości przez Rzeczpospolitą Polską.
Polskie władze zlokalizowały w budynku siedzibę Zarządu Miasta Inowrocławia – Magistrat. Tym samym w gmachu odbywały się posiedzenia polskiej Rady Miejskiej. Drugim takim miejscem, w którym Rada się zbierała był budynek nieistniejącej już dziś Szkoły Podstawowej nr 3 im. Stanisława Staszica. Na przełomie lat ’20 i ’30 obiekt przeszedł gruntowny remont. Wówczas to wymalowano ściany, zainstalowano nowe piece grzewcze, wyremontowano dach, wymieniono drzwi wewnętrzne, postawiono ścianki działowe i balustrady. Poza tym położono nową instalację elektryczną, przeniesiono aparat telefoniczny oraz zamontowano nowe okiennice. W wyremontowanych piwnicach urzędu przechowywano zaś akta i dowody kasowe. Po gruntownej odnowie budynek spełniał wszystkie wymagania nowoczesnej siedziby władz miasta.
Także na początku lat ’30 XX wieku – dokładnie w roku 1932 - na placu przed gmachem urzędu na wniosek Miejskiego Komitetu Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (L.O.P.P.) wmurowano propagandową bombę lotniczą. Był to szczególny rodzaj bomby - stanowił on zasobnik zawierający ulotki i materiały propagandowe przeznaczone dla ludności cywilnej. W ówczesnych czasach instalowanie tego typu bomb było rzeczą powszechnie spotykaną w polskich miastach. W niespokojnych latach ’30, w dobie finansowego kryzysu, w obliczu rodzącego się nazizmu młoda polska państwowość – odzyskana po 123 latach niewoli - potrzebowała tego typu inicjatyw wśród ludności.
     W roku 1933 na placu przed budynkiem wmurowano także skarbnicę – również z inicjatywy Komitetu Miejskiego L.O.P.P.  
Wraz z wybuchem II wojny światowej w dniu 1.09.1939 r. w gmachu zlokalizowano Komendę Obrony Przeciwlotniczej koordynującą działania w zakładach pracy, a także punkt opatrunkowy, kuchnię i magazynek masek przeciwgazowych . W budynku składowano także łopaty, kilofy, prycze oraz zgromadzono zapas wody pitnej. Część podpiwniczona służyła jako schron przeznaczony dla urzędników samorządowych. Cała konstrukcja gmachu została zaś wzmocniona, uszczelniono drzwi i okna.
    Wehrmacht zajął Inowrocław w dniu 8.09.1939 roku. Gmach Magistratu został przeznaczony na siedzibę Stadthauptamt – niemieckiego Urzędu Miasta. Co ciekawe w budynku przez pewien czas składowano także eksponaty ze zlikwidowanego przez Niemców muzeum.
    Po zakończeniu II wojny światowej polskie władze w siedzibie dzisiejszego Urzędu Gminy Inowrocław zlokalizowały Miejską Radę Narodową – terenowy organ władzy państwowej w PRL, wybierany na 3 lata. Miejska Rada Narodowa urzędowała w gmachu przy ul. Królowej Jadwigi do 1973 roku. Wtedy to – 1 stycznia 1973 roku – weszła w życie ustawa wprowadzająca nowy podział administracyjny całego kraju. Zlikwidowano gromady, najniższe jednostki podziału administracyjnego Polski w ich miejsce przywracając  - zlikwidowane w roku 1954 - gminy. Tym samym w obiekcie dawnego pruskiego Sądu Ziemiańskiego swoją siedzibę znalazł Urząd Gminy Inowrocław, który w gmachu przy ul. Królowej Jadwigi rezyduje do dnia dzisiejszego.    

Opracował: Wojciech Malinowski

Informacje o artykule

Autor:
Zredagował(a): Daniel Kościelny
Data powstania: 13.08.2013 09:28
Data ostatniej modyfikacji:
Liczba wyświetleń: 8493

Artykuły archiwalne

Lp. Tytuł Data modyfikacji Zredagował
box
dol foot
bip bip